راهنمای جامع صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان

زمان مطالعه: حدود ۲۹ دقیقه

صورتحساب الکترونیکی، یکی از ارکان مهم قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است که هدف آن شفافیت مالی، کاهش تخلفات و تسهیل فرایند مالیاتی برای کسب‌وکارها است. در این مقاله، به‌طور کامل به تعریف، انواع، نحوه صدور و الزامات قانونی صورتحساب الکترونیکی می‌پردازیم.

۱. صورتحساب الکترونیکی چیست؟

طبق بند (ث) ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی، صورتحساب الکترونیکی سندی است با شماره منحصر به فرد مالیاتی که اطلاعات آن در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره می‌شود.

ویژگی‌های کلیدی آن:

1. شماره مالیاتی اختصاصی تولید شده توسط سامانه مؤدیان، برخلاف شماره‌گذاری سنتی که توسط مؤدی انجام می‌شد.
2. ذخیره کامل صورتحساب در سامانه مالیاتی، نه فقط رد و بدل بین فروشنده و خریدار.

به عبارت ساده، صورتحساب الکترونیکی نسخه دیجیتال فاکتور سنتی است، با امکان سفارشی‌سازی بر اساس نوع کسب‌وکار و الزامات سازمان امور مالیاتی.

۲. روش‌های ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مؤدیان

ارسال اطلاعات به سامانه مؤدیان می‌تواند از چهار طریق انجام شود:

1. ارسال مستقیم توسط مؤدی: با استفاده از کلید خصوصی خود، کنترل کامل فرآیند ارسال را دارید.
2. ارسال از طریق شرکت معتمد نوع اول با کلید شرکت: شرکت معتمد صورتحساب را صادر و ارسال می‌کند، مسئولیت کامل با شرکت است.
3. ارسال از طریق شرکت معتمد با کلید مؤدی: مؤدی صورتحساب را امضا می‌کند و شرکت معتمد آن را ارسال می‌کند، مسئولیت تقسیم شده است.
4. ارسال از طریق سامانه‌های دولتی: ارسال با پشتیبانی مستقیم دولت و تضمین امنیت اطلاعات مالیاتی.

تمامی روش‌ها با هدف افزایش امنیت و اطمینان در فرایند مالیاتی طراحی شده‌اند.

۳. انواع صورتحساب الکترونیکی

۳.۱. صورتحساب رسمی الکترونیکی

این نوع به سه دسته تقسیم می‌شود:

• نوع اول: شامل اطلاعات کامل فروشنده و خریدار و جزئیات کالا یا خدمات. قابل استفاده برای محاسبه اعتبار مالیاتی خریدار.
• نوع دوم: شامل اطلاعات فروشنده و کالا/خدمت، بدون جزئیات خریدار. اعتبار مالیاتی ندارد.
• نوع سوم: رسید پرداخت بانکی یا درگاه الکترونیکی؛ تنها مبلغ و مشخصات پذیرنده را دارد، اعتبار مالیاتی ایجاد نمی‌کند.

۳.۲. صورتحساب سنتی یا کاغذی (صورتحساب شمس)

در موارد اضطراری مانند نقص فنی، صورتحساب شمس به عنوان نسخه کاغذی و سه‌نسخه‌ای با شناسه یکتا استفاده می‌شود. پس از رفع مشکل، استفاده از آن دیگر مجاز نیست.

وظایف مؤدیان:

• گزارش وضعیت صورتحساب شمس حداکثر تا ۷ روز بعد از پایان دوره مالیاتی
• ثبت اطلاعات خریدار در سامانه
• رعایت مهلت‌ها برای جلوگیری از جریمه‌ها

وظایف شرکت‌های معتمد:

• تخصیص شناسه شمس
• دریافت و تأیید صورتحساب‌ها در سامانه
• اعلام وضعیت نهایی به سازمان امور مالیاتی

۴. الگوهای صورتحساب الکترونیکی

۴.۱. نوع اول

شامل ۹ الگو است:

1. فروش عمومی
2. فروش ارزی
3. طلا، جواهر و پلاتین
4. قرارداد پیمانکاری
5. قبوض خدماتی
6. بلیط هواپیما
7. صادرات
8. بارنامه
9. بورس کالا

مثال‌ها:

• الگوی فروش ارزی: ثبت سود، کارمزد و مالیات بر ارزش افزوده در فیلدهای مشخص
• صورتحساب طلا و جواهر: ثبت اجرت، سود، عیار طلا و مالیات ۱۰٪ (سال ۱۴۰۴)

۴.۲. نوع دوم

شامل الگوهای محدودتر: فروش نقدی و طلا/جواهر، بدون اطلاعات خریدار.

۴.۳. نوع سوم

رسیدهای پایانه‌های فروشگاهی؛ اطلاعات محدود و ثابت.

۵. ثبت قراردادها و شناسه‌ها در سامانه مؤدیان

• قرارداد پیمانکاری: ثبت شناسه یکتا، جزئیات طرفین، مبلغ و پیش‌پرداخت
• شناسه اشتراک قبوض خدماتی: ثبت آب، برق، گاز و تلفن برای اعتبار مالیاتی
• شناسه کالا و خدمات: کد ۱۳ رقمی برای هر کالا یا خدمت؛ ضروری برای ثبت صورتحساب و محاسبه مالیات

۶. الزامات مشمولین ارسال صورتحساب الکترونیکی

• اشخاص حقیقی با فروش بالای ۱۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان (سال ۱۴۰۴)
• صاحبان مشاغل پزشکی، دارویی، حقوقی، طلا و جواهر، مواد معدنی
• مؤدیان غیر فراخوان شده مالیات بر ارزش افزوده: ثبت صورتحساب با نرخ صفر و رعایت شناسه کالا

۷. نکات کلیدی

• مهلت ثبت صورتحساب: حداکثر ۷ روز پس از صدور
• توجه به اصلاح، ابطال و برگشت از فروش
• انطباق اطلاعات با اظهارنامه گمرکی برای صادرات
• رعایت فیلدهای اجباری در بارنامه و بلیط هواپیما